Versiedatum: januari 2007

Wat is reumatoïde artritis?

Reuma, of reumatoïde artritis zoals het voluit heet, is een ontsteking van de gewrichten. Dit komt vooral voor in de gewrichten van de handen, maar ook andere gewrichten kunnen ontstoken raken.

Reuma is een 'auto-immuunziekte'. Dat wil zeggen dat het lichaam afweerstoffen maakt tegen zichzelf, in het geval van reuma tegen het weefsel aan de binnenkant van het gewricht. Dit veroorzaakt een ontsteking die op de lange termijn het gewricht kan beschadigen. Waarom iemand reumatoïde artritis krijgt, is niet bekend.

Hoe kunt u reuma herkennen?

Iedereen heeft wel eens last van pijnlijke en stijve gewrichten. Dit is echter lang niet altijd reuma.

Reuma geeft pijn en stijfheid, meestal zowel links als rechts in dezelfde gewrichten. De stijfheid wordt vaak in de loop van de ochtend minder. Soms wordt het gewricht ook rood en warm. Belasten en bewegen doet dan pijn. Zelfs in rust kan het gewricht pijn doen en u kunt zich dan ook moe voelen. Als de klachten langer dan zes weken aanhouden, is er mogelijk sprake van reumatoïde artritis.

Wat kunt u zelf doen bij reuma?

Dagelijks bewegen en oefenen helpt om de gewrichten zo goed mogelijk te blijven gebruiken. Geoefende spieren rondom het aangedane gewricht zorgen ervoor dat u meer kunt en minder pijn heeft.

• Gebruik warme kompressen om de pijn te verlichten.
• Gebruik koude kompressen als de ontsteking opvlamt en het gewricht rood en warm is.
• Doe rustig aan als de ontsteking opvlamt, de pijn of stijfheid toeneemt.
• Bij pijn kunt u medicijnen gebruiken zoals ibuprofen, een zogenaamde NSAID dat vrij verkrijgbaar is. Als de gewrichtsontsteking niet overgaat of steeds terugkomt, overleg dan met uw huisarts.

Klik hier voor meer informatie in de patiëntenbrieven van het Nederlands Huisartsen Genootschap over reumatoïde artritis en vermoeden van reumatoïde artritis.

Welke geneesmiddelen kunnen worden gebruikt bij reumatoïde artritis?

Ontstekingsremmende pijnstillers

Ontstekingsremmende pijnstillers, ook wel NSAID’s genoemd. Deze middelen werken pijnstillend en ontstekingsremmend. Hierdoor verminderen de roodheid, zwelling en pijn in en rond de gewrichten.

Voorbeelden: aceclofenac, acetylsalicylzuur, azapropazon, carbasalaatcalcium, celecoxib, diclofenac, diflunisal, etoricoxib, flurbiprofen, ibuprofen, indometacine, ketoprofen, meloxicam, nabumeton, naproxen, piroxicam, sulindac, tenoxicam, tiaprofeenzuur en tolfenaminezuur.

DMARD's (Disease-Modifying Antirheumatic Drugs)

DMARD's zijn middelen die ontstekingen afremmen. Ze worden onder andere gebruikt om bij reuma de gewrichtsonteking op de lange termijn te verminderen. Hierdoor heeft u minder last van pijn en kunt u zich beter bewegen. Het duurt een aantal maanden voordat deze middelen effect hebben. Hoe de werking precies tot stand komt is nog niet bekend.

• Methotrexaat remt in lage dosering, van 7,5 tot 30 mg per week, gewrichtsontstekingen bij reuma.
• Sommige anti-malariamiddelen remmen in hoge doseringen enigszins de gewrichtsontstekingen bij reuma. Vanwege de bijwerkingen bij deze hoge doses, worden deze middelen alleen voorgeschreven als andere middelen tegen reuma onvoldoende effect hebben. Voorbeelden: chloroquine en hydroxychloroquine.
• Sulfasalazine wordt in de darm gesplitst in mesalazine en sulfapyridine. Sulfapyridine werkt ontstekingsremmend bij gewrichtsklachten.
• Goudverbindingen. De werking van goud bij reuma is lang geleden al opgemerkt. De ontsteking vermindert en de reumatoïde artritis wordt afgeremd. Hoe goudpreparaten precies werken bij reuma is echter niet bekend.

Voorbeelden: auranofine en aurothiomalaat

• TNF-alfa remmers. Deze middelen remmen een stof, TNF-alfa, die betrokken is bij ontstekingsreacties.

Voorbeelden: infliximab en etanercept.

• Middelen die interleukines remmen. Deze middelen remmen eiwitten, interleukines, die een rol spelen bij ontstekingen.

Voorbeeld: anakinra.

• Azathioprine onderdrukt ontstekingsreacties in het lichaam, maar hoe het precies werkt is niet bekend.
• Leflunomide onderdrukt ontstekingsreacties in het lichaam, maar hoe het precies werkt is niet bekend.
• Ciclosporine onderdrukt de afweer en remt ontstekingen. Hierdoor wordt de verergering van de ziekte afgeremd. Het vermindert de gewrichtsontsteking op de lange termijn.

Bijnierschorshormonen

Bijnierschorshormonen, ook wel corticosteroïden genoemd. Dit kunnen tabletten zijn, maar ook injecties die de arts in een gewricht kan geven. Bij de tabletten is het meestal een behandeling van enkele dagen tot weken bij een tijdelijke verergering van reuma. Soms is het echter nodig langdurig corticosteroïden te gebruiken, als andere middelen tegen reuma onvoldoende effect hebben.

Voorbeelden: dexamethason, prednison, prednisolon en triamconolon.

Capsaïcine crème

Capsaïcine crème maakt de huid plaatselijk gevoelloos en verlicht de pijn. Pijn bij reuma wordt meestal behandeld met een pijnstiller. Een enkele keer zal de arts dit middel voorschrijven.