Versiedatum: 29 augustus 2006

Wat is een psychose?

Bij een psychose is het contact met de werkelijkheid verstoord.

Iedereen denkt wel eens dat hij een stem hoort terwijl er niemand geroepen heeft. Maar sommige mensen zien beelden of horen stemmen die in hun beleving echt bestaan, terwijl die er voor anderen niet zijn. Of ze zijn er vast van overtuigd dat iemand hen achtervolgt.

Mensen in zo’n toestand zitten in een psychose. Psychotische mensen wantrouwen hun omgeving vaak en zijn verward: hun contact met de werkelijkheid is verstoord. Een psychose kan voor zowel de patiënt als de omgeving zeer beangstigend zijn.

Een psychose kan optreden bij mensen met schizofrenie. Ook bij een depressie, bij extreme angst of bij druggebruik kan een psychose optreden. Tenslotte kan iemand ook psychotisch worden na een moeilijke, uitputtende periode in het leven.

Hoe kunt u een psychose herkennen?

Bij een psychose bent u verward, angstig en vaak rusteloos. U ziet of hoort dingen die er niet zijn (hallucinaties). U hebt gedachten of overtuigingen die niet echt kloppen, bijvoorbeeld dat u achtervolgd wordt of vergiftigd (wanen). Voor anderen bent u eigenlijk ‘onbegrijpelijk’ geworden en zij kunnen zich bedreigd voelen door u (net als u door hen).

Wat kunt u zelf doen bij een psychose?

Probeer een psychose zo vroeg mogelijk te onderkennen. Dan is behandeling vaak beter mogelijk. Vaak zijn de eerste verschijnselen dat u zich terugtrekt, achterdochtig wordt of verward raakt. Neem contact op met uw huisarts als deze verschijnselen zich voordoen.

Welke geneesmiddelen kunnen worden gebruikt bij een psychose?

Klassieke antipsychotica

Klassieke antipsychotica, ook wel klassieke antipsychotische middelen genoemd, verminderen in de hersenen het effect van de natuurlijk voorkomende stof dopamine. Hierdoor nemen wanen, hallucinaties en hevige onrust af.

Voorbeelden: benperidol, broomperidol, chloorpromazine, chlooprotixeen, flufenazine, flupentixol, fluspirileen, haloperidol, penfluridol, perfenazine, periciazine, pimozide, pipamperon, thioridazine en zuclopentixol.

Atypische antipsychotica

Atypische antipsychotica, ook wel antipsychotische middelen genoemd. Deze middelen regelen in de hersenen de hoeveelheid dopamine en serotonine, natuurlijk voorkomende stoffen. Hierdoor nemen wanen, hallucinaties en hevige onrust af.

Voorbeelden: clozapine, olanzapine, quetiapine, risperidon en sulpiride.

Benzodiazepinen

Benzodiazepinen werken rustgevend, spierontspannend en verminderen de angstgevoelens. Ze kunnen tijdelijk tijdens een opleving van de psychoses worden gebruikt. Ze verminderen dan angst en onrust.

Voorbeeld: clobazam.

Lithium

Lithium is een middel dat wordt gebruikt bij manische psychose. Lithium kan een manische bui stoppen (zie bij 'manie') en voorkomt sterke stemmingsschommelingen. Hoe deze werking precies tot stand komt is niet bekend. Waarschijnlijk heeft het invloed op de overdracht van prikkels in de hersenen.