Versiedatum: januari 2007

Wat is psoriasis?

Psoriasis is een ziekte waarbij de huid zichtbaar schilfert.

Uw huid vernieuwt voortdurend en oude huidcellen worden door nieuwe vervangen. Dit is normaal een onmerkbaar proces. De 'oude' huidschilfertjes die worden afgestoten zijn zo klein dat u er niets van merkt. Bij psoriasis is dit vervangingsproces verstoord en gaat het abnormaal snel. De celdeling van de huid is als het ware op hol geslagen. Zo ontstaan teveel huidcellen en deze krijgen niet de kans om volledig uit te groeien. De huid gaat hierdoor schilferen. Dit geeft soms een soort schubachtig effect. (Het woord psoriasis is afgeleid van het Griekse woord psore, dat ‘schub’ betekent.)

Het verloop van psoriasis is heel wisselend. De een heeft soms een aantal plekjes op zijn lichaam, de ander zit van top tot teen onder.

Na stoten of een wondje kan na een tot twee weken op die plek psoriasis ontstaan.

Psoriasis is niet besmettelijk. De oorzaak van psoriasis is onbekend. Mogelijk spelen erfelijke factoren een rol.

Hoe kunt u psoriasis herkennen?

U heeft een of meerdere plekken op de huid, waarbij de huid verdikt is en schilfert. Vaak zien de plekken ook wat rood. De plekken zijn duidelijk begrensd. Ook uw nagels kunnen afwijkingen vertonen, in de vorm van putjes of een bruine verkleuring. Soms komen bij psoriasis ook gewrichtsklachten voor.

Wat kunt u zelf doen aan psoriasis?

Geen enkele behandeling kan psoriasis genezen. Wel kunt u met goede huidbehandeling en begeleiding vaak de klachten beperken.

• Mogelijk is er een verband tussen roken en psoriasis. Probeer te stoppen met roken.
• Over het algemeen geldt dat psoriasis verbetert door zonlicht.
• Het feit dat stress psoriasis kan veroorzaken, is nooit bewezen.

Klik hier voor meer informatie in de patiëntenbrieven van het Nederlands Huisartsen Genootschap over psoriasis bij volwassenen.

Welke geneesmiddelen kunnen worden gebruikt bij psoriasis?

Verzachtende en beschermende crèmes en zalven

De verzachtende en beschermende crèmes en zalven bevatten geen werkzame bestanddelen en houden de huid soepel en voorkomen verdere uitdroging van de huid. Klachten als jeuk en schilfering verminderen. U kunt deze crèmes en zalven zo vaak aanbrengen als u wilt, meestal naast het gebruik van crèmes met een geneesmiddel erin.

Salicylzuur

Salicylzuur verweekt de verdikkingen en schilfers los waardoor deze sneller kinnen verdwijnen. Door de verweking van de bovenste laag, hoornlaag, van de huid, wordt de huid bovendien weer soepel zodat kloven kunnen dichttrekken en de huid kan genezen. Salicylzuur wordt toegepast in een gel of zalf.

Bijnierschorshormonen

Bijnierschorshormonen, ofwel corticosteroïden, op de huid, remmen de ontstekingen, verminderen schilfering, stillen de jeuk en verminderen de zwelling doordat het de bloedvaten vernauwt. Hierdoor verergert eczeem minder snel, verminderen de branderige plekken en de roodheid zal afnemen. De huid kan zich herstellen, wordt soepeler en zal er beter gaan uitzien.

Bijnierschorshormonen die op de huid worden gebruikt, zijn ingedeeld naar sterkte.

• Vrij sterk werkzame bijnierschorshormonen.

Voorbeeld: betametasonvaleraat

• Sterk werkzame bijnierschorshormonen worden voorgeschreven als de vrij sterk werkzame bijnierschorshormonen onvoldoende werken.

Voorbeelden: desoxymetason, diflucortolon, fluocinonide, fluticason en mometason.

• Zeer sterk werkzame bijnierschorshormonen worden voorgeschreven wanneer andere bijnierschorshormonen onvoldoende werken.

Voorbeeld: clobetasol.

Vitamine D

Vitamine Dremt de groei van de huidcellen af, waardoor de cellen beter kunnen uitrijpen en overmatige schilfering van de huid wordt tegengegaan. De huid zich kan hierdoor herstellen.

Voorbeeld: calcitriol, calcipotriol.

Ditranol

Ditranol remt de groei van de huidcellen af, waardoor de cellen beter kunnen uitrijpen en overmatige schilfering van de huid wordt tegengegaan. De huid zich kan hierdoor herstellen.

Teren

Teren remmen ontstekingen, bevorderen een normale groei van de huid, stillen de jeuk, werken licht ontsmettend en verminderen zwelling doordat het de bloedvaten vernauwt. Hierdoor kan de huid zich herstellen en heeft u minder neiging tot krabben. Het wordt gebruikt wanneer huidpreparaten met bijnierschorshormonen onvoldoende effect hebben.

Voorbeeld: koolteer.

Retinoïden

Retinoïden beïnvloeden de groei en de rijping van huidcellen. Hierdoor zal de schilfering afnemen en de huid zich herstellen. Retinoïden worden gebruikt wanneer andere medicijnen niet voldoende helpen.

Voorbeeld: Acitretine

Methotrexaat

Methotrexaat remt ontstekingsreacties bij psoriasis. Hoe deze werking precies tot stand komt is nog niet bekend. Maar methotrexaat werkt in veel gevallen goed tegen de verschijnselen van psoriasis. Methotrexaat wordt gebruikt wanneer andere medicijnen niet voldoende helpen.

Medicijnen tegen afweerreacties

Deze groep medicijnen worden ook wel immunosuppresiva of afweeronderdrukkende middelen genoemd. Ze verminderen de afweerreactie van het lichaam tegen eigen huidcellen. Ze remmen bovendien de ontstekingen. De klachten verminderen hierdoor. Ze worden gebruikt wanneer andere medicijnen niet voldoende helpen.

Voorbeelden: ciclosporine, efalizumab en leflunomide.

Methoxsaleen

Methoxsaleen wordt gebruikt in combinatie met ultraviolet A licht (PUVA-behandeling). Onder invloed van dit licht bindt methoxsaleen aan het DNA in de huidcellen, waardoor de huidcelen zich niet meer kunnen vermeerderen. Het licht remt bovendien de ontstekingen. De schilfering van de huid wordt door deze behandeling minder en de huid kan zich herstellen.