Versiedatum: 29 augustus 2006

Wat is manie?

Manie is een periode van overdreven opgewektheid, waarbij men de realiteit uit het oog verliest. Soms kunnen ingrijpende gebeurtenissen, zoals een bevalling of het overlijden van een naaste, een manie uitlokken.

Vaak worden perioden van manie afgewisseld met perioden van depressie. Dan is er sprake van een manische depressie, ook wel bipolaire stoornis genoemd. Een manische depressie wordt vooral veroorzaakt door erfelijke aanleg.

Hoe kunt u manie herkennen?

Iedereen is wel eens met zijn hoofd ‘in de wolken’. Maar in een manische periode bent u erg druk, vol energie en boordevol plannen. U heeft nauwelijks behoefte aan slaap. U denkt veel meer te kunnen dan anderen, en u bent vaak onrealistisch. Problemen ziet u niet. Soms is er verwardheid. Meestal geeft u erg veel geld uit aan impulsieve aankopen. Soms kunt u agressief zijn en onredelijk.

Wat kunt u zelf doen bij manie?

Zorg voor regelmaat en structuur in uw leven. Licht mensen in uw omgeving in. Als u merkt dat uw stemming (geleidelijk) verandert, als u erg opgewekt of juist erg somber wordt, neem dan contact op met uw huisarts.

Welke geneesmiddelen kunnen worden gebruikt bij manie?

Lithium

Lithium is een middel dat hevige stemmingsschommelingen kan verminderen. Hierdoor kan een manische bui stoppen of worden voorkomen of de ernst, duur en het aantal buien verminderen. Lithium wordt meestal gedurende langere tijd gebruikt om manische buien te voorkomen.

Voorbeelden: lithiumcarbonaat en lithiumcitraat.

Anti-epileptica

Middelen tegen epilepsie, ook wel anti-epileptica genoemd, beïnvloeden onder andere de informatieoverdracht via zenuwen in de hersenen. Ze worden daardoor toegepast bij epilepsie, maar ook om een acute manische bui te stoppen. Ze worden ook gebruikt om manische buien te voorkomen, vooral bij mensen die een snelle wisseling tussen depressie en manie hebben. Soms worden ze samen met lithium gebruikt.

Voorbeelden: carbamazepine en valproïnezuur.

Klassieke antipsychotica

Klassieke antipsychotica zijn middelen die in de hersenen onder andere het effect van de natuurlijk voorkomende stof dopamine verminderen. Het wordt gebruikt bij de behandeling van psychoses, maar het wordt ook gebruikt bij de behandeling van een acute manische bui.

Voorbeelden: benperidol, broomperidol, chloorpromazine, chlooprotixeen, flufenazine, flupentixol, haloperidol, perfenazine, periciazine, pimozide, thioridazine en zuclopentixol.

Atypische antipsychotica

Atypische antipsychotica zijn middelen die in de hersenen het effect van natuurlijk voorkomende stoffen dopamine en serotonine verminderen. Het wordt gebruikt bij de behandeling van psychoses, het wordt ook gebruikt bij de behandeling van een acute manische bui.

Voorbeelden: olanzapine, quetiapine en risperidon