Versiedatum: 15 november 2005

Wat is eczeem?

Eczeem is een huiduitslag. Waarom bij de een wel eczeem ontstaat en bij de ander niet, is niet bekend. Eczeem is niet besmettelijk. Soms ontstaat eczeem door contact met bepaalde stoffen. Teveel baden en douchen, krabben en stress kunnen het eczeem erger maken. Eczeem kan in bepaalde perioden optreden en weer verdwijnen.

Constitutioneel eczeem is een vorm van eczeem die vooral bij kinderen voorkomt. Bij kinderen onder de twee jaar ontstaat dit vooral in het gezicht en op het behaarde hoofd (‘dauwworm’) of op de ellebogen, knieën en het bovenlichaam. Na het tweede jaar ontstaat eczeem vooral in de elleboog- en knieholten en op de polsen en de enkels.

De meeste kinderen met constitutioneel eczeem hebben aanleg voor allergie: het lichaam reageert overgevoelig op bepaalde stoffen en prikkels uit de omgeving. Bij eczeem is meestal niet duidelijk welke prikkels dat zijn. Allergie komt in families vaak bij meerdere personen voor. Soms komt eczeem voor in combinatie met hooikoorts of astma.

Na het dertiende jaar zijn de klachten bij constitutioneel eczeem meestal minder.

Hoe kunt u eczeem herkennen?

Verschijnselen zijn roodheid, zwelling van de huid, schilfers, puistjes, blaasjes, kloofjes of korstjes. Bijna altijd gaat dit gepaard met jeuk.

Wat kunt u zelf doen bij eczeem?

• Bij een kind onder de twee met ernstig eczeem is soms verder onderzoek nodig naar voedselallergie. Neem contact op met uw huisarts.
• Probeer niet te krabben: krabben verergert het eczeem.
• Voorkom uitdrogen van de huid: baad niet te vaak, te lang en te warm. Voeg wat olie aan het badwater toe en smeer de huid direct na het wassen of douchen in met een vette crème of zalf. Vermijd zeep, badschuim en wasmiddelen.
• Draag luchtige, liefst katoenen kleding.

Klik hier voor meer informatie in de patiëntenbrieven van het Nederlands Huisartsen Genootschap: Constitutioneel eczeem algemeen en Constitutioneel eczeem: behandeling.

Welke geneesmiddelen kunnen worden gebruikt bij eczeem?

Verzachtende en beschermende crème en zalf

De verzachtende en beschermende crèmes en zalven bevatten geen werkzame bestanddelen en houden de huid soepel en voorkomen verdere uitdroging van de huid. Klachten als jeuk, schilfering, kloven en branderige plekken verminderen. U kunt deze crèmes en zalven zo vaak aanbrengen als u wilt, meestal naast het gebruik van crèmes met een geneesmiddel erin.

Voorbeelden bij een droge huid: vaseline lanettecrème en vaseline cetomacrogolcrème

Voorbeelden bij een zeer droge huid: lanettezalf en cetomacrogolzalf

Bijnierschorshormonen

Bijnierschorshormonen, ofwel corticosteroïden, op de huid, remmen de ontstekingen, verminderen schilfering, stillen de jeuk en verminderen de zwelling doordat ze de bloedvaten vernauwen. Hierdoor verergert eczeem minder snel, verminderen de branderige plekken en de roodheid zal afnemen. De huid kan zich herstellen, wordt soepeler en zal er beter gaan uitzien.

Bijnierschorshormonen die op de huid worden gebruikt, zijn ingedeeld naar sterkte.

• Zwak werkzame bijnierschorshormonen worden voorgeschreven als een vette crème of zalf alleen onvoldoende werkt.

Voorbeeld: hydrocortison.

• Vrij sterk werkzame bijnierschorshormonen worden voorgeschreven als zwak werkzame bijnierschorshormonen onvoldoende werken.

Voorbeelden: aclometason, betametasonvaleraat, clobetason, flumetason, fluocortolon, hydrocortison-butyraat en triamcinolonacetonide.

• Sterk werkzame bijnierschorshormonen worden voorgeschreven wanneer andere bijnierschorshormonen onvoldoende werken.

Voorbeelden: desoxymetason, diflucortolon, fluocinonide, fluticason en mometason.

Ureum

Ureum bevordert opname van water door de huid. Dit water zorgt voor een verweking van de bovenste huidlaag, waardoor schilfers, kloven en branderige plekken sneller verdwijnen. Door ureum in een crème of zalf blijft de huid soepel en voorkomt u verdere uitdroging. Bovendien zorgt ureum ervoor dat bijnierschorshormonen beter in de huid kunnen doordringen.

Voorbeelden: ureum op de huid, ureum met hydrocortisonacetaat op de huid.

Zinkoxide

Zinkoxide wordt gebruikt bij nattend eczeem, eczeem waarbij de huid vochtig is. Zinkoxide werkt indrogend, verkoelend, jeukstillend en iets samentrekkend. Hierdoor neemt de neiging tot krabben af, droogt de vochtige huid in en kan de huid sneller genezen.

Voorbeelden: ZOK-zalf, zinkoxidesmeersel en zinkoxidepasta.

Teren

Teren remmen ontstekingen, bevorderen een normale groei van de huid, stillen de jeuk, werken licht ontsmettend en verminderen zwelling doordat ze de bloedvaten vernauwen. Hierdoor kan de huid zich herstellen en heeft u minder neiging tot krabben. Ze worden gebruikt wanneer huidpreparaten met bijnierschorshormonen onvoldoende effect hebben of als u de behandeling met bijnierschorshormonen tijdelijk moet onderbreken als deze te veel bijwerkingen geven.

Voorbeelden: ichthammol en koolteer.

Keratolytica

Keratolytica remmen de groei van de huidcellen af, waardoor de cellen beter kunnen uitrijpen en overmatige schilfering van de huid wordt tegengegaan en de huid zich kan herstellen. Voorbeeld is resorcinol.

Medicijnen tegen afweerreacties

Deze groep medicijnen worden ook wel immunosuppresiva of afweeronderdrukkende middelen genoemd. Ze remmen de ontsteking, stillen de jeuk en verminderen de zwelling. De huid kan hierdoor herstellen. Voorbeelden zijn ciclosporine, tacrolimus en pimecrolimus.