Versiedatum: 15 november 2005

Wat is een depressie?

Iedereen is wel eens somber. Meestal gaat dat vanzelf over. Maar als een sombere stemming lang aanhoudt, als u er veel last van heeft en het uw dagelijkse bezigheden verstoort, dan spreken we van een depressie. Depressie komt veel voor en wordt beschouwd als een ziekte. Het is niet iets om u voor te schamen of om u schuldig over te voelen.

Meestal spelen verschillende factoren een rol bij het ontstaan van een depressie. Soms komt depressie in de familie voor. Erfelijkheid kan daarbij een rol spelen. Als iemand een moeilijke jeugd heeft gehad of zich weinig gesteund voelt door zijn omgeving, kan dat invloed hebben op het ontstaan van een depressie. Een depressie kan soms optreden na een ingrijpende gebeurtenis die gepaard gaat met verlies of verdriet, bijvoorbeeld de beëindiging van een belangrijke relatie door scheiding of dood. Depressie heeft niets te maken met onwil of een slap karakter.

Een depressie is meestal binnen een half jaar over.

Hoe kunt u een depressie herkennen?

Een depressie verschillende klachten geven, die langere tijd aanhouden: u heeft nergens plezier in, voelt zich somber en lusteloos. U heeft minder belangstelling voor dingen en mensen die u anders wel interesseren. Concentreren is moeilijk, beslissingen nemen ook. U voelt zich moe, traag en futloos of juist snel geïrriteerd. Uw eetlust is minder, of u eet juist extra veel. Ook het slaappatroon is anders dan normaal: u slaapt slecht in, of wordt te vroeg wakker, of u slaapt overmatig veel. Het leven valt zwaar en misschien verlangt u zelfs naar de dood.

Wat kunt u zelf doen bij een depressie?

• Meestal helpt het om over uw stemming te praten.
• Stel niet te veel eisen aan uzelf en probeer belangrijke beslissingen uit te stellen.
• Probeer niet aan de toekomst of aan het verleden te denken, maar probeer voor vandaag haalbare doelen te stellen.
• Probeer regelmatig te eten, te slapen en wees matig met alcohol.
• Zorg voor lichaamsbeweging en ga naar buiten: wandelen, fietsen of sporten.
• Zorg voor ontspanning en sociale contacten.

Klik hier voor meer informatie in de patiëntenbrieven van het Nederlands Huisartsen Genootschap: Depressie algemeen en Antidepressiva.

Welke geneesmiddelen kunnen worden gebruikt bij depressie?

Serotonine heropname remmers

Serotonine heropname remmers, ook wel SSRI's genoemd, regelen in de hersenen de hoeveelheid serotonine, een van nature voorkomende stof die een rol speelt bij stemming en emoties. Hierdoor vermindert de depressie en verbetert de stemming.

Voorbeelden: citalopram, fluoxetine, fluvoxamine, paroxetine en sertraline.

Tricyclische antidepressiva

Tricyclische antidepressiva regelen in de hersenen de hoeveelheid serotonine en noradrenaline, twee van nature voorkomende stoffen die een rol spelen bij stemming en emoties. Hierdoor vermindert de depressie en verbetert de stemming.

Voorbeelden: amitriptyline, clomipramine en nortriptyline.

Tetracyclische antidepressiva

Tetracyclische antidepressiva regelen in de hersenen de hoeveelheid serotonine en noradrenaline, twee van nature voorkomende stoffen die een rol spelen bij stemming en emoties. Ze worden vooral voorgeschreven bij mensen die naast de depressie ook last hebben van in- en doorslaapproblemen.

Voorbeeld: mirtazapine.

MAO-remmers

MAO-remmers regelen in de hersenen de hoeveelheid serotonine en noradrenaline, twee van nature voorkomende stoffen die een rol spelen bij stemmingen en emoties. Hierdoor verbeteren de verschijnselen van de depressie.

Voorbeeld: moclobemide

Sint-Janskruid

Sint-Janskruid is een kruidenmiddel met een antidepressieve werking. Hoe het precies werkt is nog niet helemaal bekend. Sint-Janskruid vermindert de depressie en verbetert de stemming.

Venlafaxine

Venlafaxine is een middel met een antidepressieve werking. Het regelt in de hersenen hoeveelheid serotonine, een van nature voorkomende stof die een rol speelt bij stemming en emoties. Hierdoor vermindert de depressie en verbetert de stemming.

Lithium

Lithium is een middel dat wordt gebruikt bij manische depressiviteit. Lithium kan een manische bui stoppen en voorkomt sterke stemmingsschommelingen. Hoe deze werking precies tot stand komt is niet bekend. Waarschijnlijk heeft het invloed op de overdracht van prikkels in de hersenen.

Antipsychotica

Antipsychotica worden gebruikt bij een zeer ernstige depressie waarbij verschijnselen van een psychose optreden, zoals wanen en hallucinaties. Antipsychotische middelen onderdrukken deze verschijnselen. Soms worden deze middelen in combinatie met andere antidepressieve middelen gebruikt. Er wordt onderscheid gemaakt tussen klassieke en atypische antipsychotica:

• Atypische antipsychotica regelen in de hersenen de hoeveelheid van twee van nature voorkomende stoffen: dopamine en serotonine.

Voorbeelden: clozapine, olanzapine, quetiapine en risperidon.

• Klassieke antipsychotica verminderen in de hersenen het effect van de van nature voorkomende stof dopamine. Vanwege de rustgevende werking worden de klassieke antipsychotica ook gebruikt bij manische depressiviteit.

Voorbeelden: benperidol, broomperidol, chloorpromazine, chloorprotixeen, flufenazine, flupentixol, haloperidol, perfenazine, periciazine, pimozide, thioridazine en zuclopentixol.

Bupropion

Bupropion is een ontwenningsmiddel dat in de hersenen de hoeveelheid noradrenaline en dopamine regelt, twee natuurlijk voorkomende stoffen. Ze worden alleen gebruikt als andere middelen niet gebruikt kunnen worden of niet helpen.

Lamotrigine

Lamotrigine wordt soms gegeven als antidepressiva en lithium niet voldoende helpen. Lamotrigine voorkomt sterke stemmingsschommelingen. Het werkt in het algemeen beter tegen de depressies dan tegen de manie.