Versiedatum: 15 november 2005

Wat is een hoog cholesterol?

Cholesterol is een vetachtige stof die het lichaam deels zelf maakt en die we binnen krijgen via de voeding. Cholesterol is nodig om cellen, hormonen en gal te maken.

Het cholesterolgehalte in het bloed kan hoger worden als u veel verzadigd vet eet. Sommige mensen hebben aanleg voor een hoog cholesterol. Het lichaam maakt dan zelf (te) veel cholesterol aan. Hoe dat komt weten we niet.

Als u jarenlang veel cholesterol in uw bloed heeft, kan zich dat ophopen in de bloedvaten. Deze worden hierdoor nauwer. Daardoor geeft een te hoog cholesterol een groter risico op hart- en vaatziekten. Een verhoogd cholesterol is echter maar één risicofactor voor het krijgen van hart- en vaatziekten. De kans op hart- en vaatziekten wordt groter als er ook andere risicofactoren voor hart- en vaatziekten zijn, zoals roken, suikerziekte (diabetes mellitus) en hoge bloeddruk.

Hoe kunt u een hoog cholesterol herkennen?

Een hoog cholesterol geeft op zich geen klachten.

Het is verstandig uw cholesterol te laten meten als u:

• een hart- of vaatziekte heeft (gehad);
• een combinatie van risicofactoren voor hart- en vaatziekten heeft (zoals roken, suikerziekte (diabetes mellitus) en hoge bloeddruk [link]);
• als u een ouder, broer of zus heeft die voor de leeftijd van zestig jaar een hart- of vaatziekte of een ernstig verhoogd cholesterol heeft (gehad).

Wat kunt u zelf doen aan een hoog cholesterol?

Een gezonde leefstijl is belangrijk om de kans op hart- en vaatziekten te verminderen. Daarbij hoort gezonde voeding, voldoende beweging, een normaal lichaamsgewicht en niet roken.

• Beperk het gebruik van verzadigde vetten, bijvoorbeeld in: room, boter, gewone margarine, volle melkproducten, volvette kaas, vet vlees, gebak, koekjes en snacks.
• Onverzadigde vetten (vis, noten, dieetmargarine en plantaardige olie) verlagen het cholesterol.
• Drink niet meer dan twee glazen alcohol per dag.
• Stoppen met roken is in bijna alle gevallen belangrijker voor de gezondheid van uw hart en vaten dan het verlagen van uw cholesterol.

Klik hier voor meer informatie in de Patiëntenbrieven van het Nederlands Huisartsen Genootschap over:

Cholesterol algemeen

De aanpak van een hoog cholesterol

Voedingsadvies bij een hoog cholesterol

Welke geneesmiddelen kunnen worden gebruikt bij hoog cholesterol?

Cholesterolsyntheseremmers

Cholesterolsyntheseremmers worden ook wel statinen genoemd. Deze middelen remmen de aanmaak van cholesterol in de lever en verlagen het cholesterol- en vetgehalte in het bloed. Ze worden voornamelijk gebruikt bij mensen met en te hoog cholesterolgehalte of een combinatie van een te hoog cholesterol- en vetgehalte in het bloed.

Voorbeelden: atorvastatine, fluvastatine, pravastatine, rosuvastatine en simvastatine .

Fibraten

Fibraten stimuleren de enzymen die een rol spelen bij de opslag, verwerking en verbranding van vet. Hierdoor vermindert de hoeveelheid vet in het bloed. Daarnaast hebben fibraten ook een gunstige invloed op de vorm waarin cholesterol zich in het bloed bevindt. Fibraten worden voornamelijk toegepast bij mensen bij wie het vetgehalte in het bloed te hoog is.

Voorbeelden: bezafibraat, ciprofibraat, clofibraat en gemfibrozil.

Galzuurbindende harsen

Galzuurbindende harsen verlagen indirect het cholesterolgehalte in uw bloed. Ze binden aan galzuren in de darm, zodat deze niet meer in het bloed kunnen worden opgenomen. Om nieuwe galzuren te maken gebruikt de lever cholesterol als bouwstof. De hoeveelheid cholesterol in het bloed neemt hierdoor af.

Meestal worden de galzuurbindende harsen gebruikt in combinatie met de bovenstaande statines, als de statines alleen onvoldoende effect hebben.

Voorbeelden zijn colestyramine en colestipol.

Afgeleiden van nicotinezuur

Deze middelen remmen de vrijzetting van vetzuren, de bouwstenen voor vetten en cholesterol, in het lichaam, waardoor de lever minder vetten en cholesterol kan maken.

Voorbeelden zijn acipimox en xantinolnicotinaat.

Acipimox verlaagt voornamelijk de hoeveelheid vetten in het bloed maar ook de hoeveelheid cholesterol. Het wordt voorgeschreven bij een te hoog vetgehalte in het bloed of een combinatie van een te hoog vet- en cholesterolgehalte. Het werkt krachtig, maar heeft wat meer bijwerkingen dan de overige cholesterolverlagende middelen.

Van xantinolnicotinaat is de werking nooit goed aangetoond. Het is ook niet duidelijk hoe het precies werkt. Het wordt een enkele keer voorgeschreven bij mensen met een een te hoog cholesterolgehalte of een combinatie van een te hoog vet- en cholesterolgehalte in het bloed.

Ezetimib

Ezetimib remt de opname van cholesterol in het lichaam. Het wordt gebruikt bij een te hoog cholesterolgehalte. Vaak wordt het gebruikt in combinatie met andere cholesterolverlagende middelen. Soms wordt het alleen gebruikt, als andere cholesterolverlagende middelen niet gebruikt kunnen worden. Ezetimib wordt ook gebruikt bij een erfelijke aandoening met een verhoogd gehalte van een bepaald soort vet in het bloed.

Omega-3-vetzuur

Omega-3-vetzuur vermindert de aanmaak van vetten in de lever en verlaagt zodoende het vetgehalte in het bloed. De hoeveelheid cholesterol in het bloed wordt niet verlaagd. Omega-3-vetzuur wordt meestal in combinatie met andere geneesmiddelen gebruikt.