Versiedatum: 15 november 2005

Wat is angst of gespannenheid?

Iedereen is wel eens angstig. Angst is een normale reactie bij dreigend gevaar. Het leidt tot voorzichtigheid of tot vluchten, en is dus een nuttige vorm van zelfbescherming. Soms is iemand angstig terwijl daar weinig aanleiding voor is: bijvoorbeeld als u niet naar buiten durft, of geen boodschappen durft te doen in een drukke winkel. We spreken dan van een angststoornis.

Als u steeds angstig bent, kan dat heel hinderlijk zijn in het dagelijks leven. Misschien vermijdt u de situatie waar u bang van wordt. Dit heet vermijdingsgedrag. Dan bent u wel minder angstig, maar u doet niets aan de aanleiding van uw angst. Het probleem blijft bestaan.

Hoe kunt u angst of gespannenheid herkennen?

Angst geeft vaak klachten zoals: hoofdpijn, buikpijn, slaapproblemen en prikkelbaarheid. Hevige angst kan leiden tot hartkloppingen, benauwdheid, zweten, pijn op de borst, trillen, het gevoel flauw te vallen of tintelingen in de ledematen.

Wat kunt u zelf doen bij angst of gespannenheid?

• Praat over uw angsten met mensen in uw omgeving.

• Probeer na te gaan of er een speciale aanleiding voor uw angst is.
• Probeer angstige situaties niet te vermijden; wanneer u niet meteen wegloopt voor wat u angstig maakt, zult u merken dat de angst na een tijdje afzakt.
• Als u erg angstig bent of hierover vragen heeft, neem dan contact op met uw huisarts.

Klik hier voor meer informatie in de patiëntenbrieven van het Nederlands Huisartsen Genootschap: Angststoornissen.

Welke geneesmiddelen kunnen worden gebruikt bij angst?

Benzodiazepinen

Benzodiazepinen dempen emoties en werken daardoor kalmerend als u angstig of gespannen bent. Hierdoor verminderen ook de lichamelijke klachten, zoals hartkloppingen, buikpijn, trillen en transpireren, die vaak met angst en spanning gepaard gaan. Benzodiazepinen zijn vooral effectief bij min of meer chronische angst. Bij aanvallen van paniek of angst, of bij dwangstoornissen (obsessies) zijn ze minder goed werkzaam.

Voorbeelden: alprazolam, bromazepam, chloordiazepoxide, clobazam, clorazepinezuur, diazepam, ketazolam, lorazepam, medazepam, nordazepam, oxazepam, prazepam en temazepam.

Tricyclische antidepressiva

Tricyclische antidepressiva regelen in de hersenen de hoeveelheid serotonine en noradrenaline, twee van nature voorkomende stoffen die een rol spelen bij stemming en emoties. Hierdoor verminderen de gevoelens van angst.

Voorbeeld: clomipramine.

Serotonine heropname remmers

Serotonine heropname remmers, ook wel SSRI's genoemd, regelen in de hersenen de hoeveelheid serotonine, een van nature voorkomende stof die een rol speelt bij stemming en emoties. Hierdoor verminderen de gevoelens van angst.

Voorbeelden: citalopram, fluoxetine, fluvoxamine, paroxetine en sertraline.

Venlafaxine

Venlafaxine regelt in de hersenen hoeveelheid serotonine, een van nature voorkomende stof die een rol speelt bij stemming en emoties. Het vermindert algemene angstgevoelens en gespannenheid. Hierdoor verminderen ook de lichamelijke klachten, zoals hartkloppingen, buikpijn, trillen en transpireren, die vaak met angst en spanning gepaard gaan.

Sint-Janskruid

Er is niets bekend over de werkzaamheid van sint-janskruid bij angststoornissen.

Bètablokkers

Bètablokkers vertragen de hartslag. Hierdoor worden hartkloppingen en trillen minder. Bètablokkers werken dus niet tegen de angst zelf, maar kunnen wel de verschijnselen maskeren. Bètablokkers worden gebruikt bij ernstige examenvrees en plankenkoorts.

Voorbeelden: oxprenolol en propranolol.

Valeriaan

Valeriaan is een kruidenmiddel. Het heeft een licht kalmerende werking wanneer u angstig of gespannen bent.