Versiedatum: 15 november 2005

Wat is abnormaal vaginaal bloedverlies?

Als de menstruatie erg onregelmatig is, of als u erg hevig vloeit, spreekt men van abnormaal vaginaal bloedverlies. Dit komt veel voor. Vooral in de jaren na de eerste menstruatie en in de jaren vóór de overgang is de menstruatie vaak onregelmatig en/of heviger. Ook in de jaren hiertussen kan de menstruatie veranderen. Vaak is dit tijdelijk: in de meeste gevallen herstelt het spontaan.

Abnormaal vaginaal bloedverlies ontstaat meestal door een hormonale ontregeling: het evenwicht tussen de vrouwelijke hormonen (oestrogenen en progestagenen) is verstoord. Dit kan geen kwaad. Veel sporten, afvallen, gewichtstoename of oververmoeidheid kunnen het hormonale evenwicht verstoren, net als een spannende situatie of een ingrijpende gebeurtenis.

Abnormaal bloedverlies kan ook ontstaan door vleesbomen in de baarmoeder, ook wel myomen genoemd. Vleesbomen geven meestal heviger menstruaties dan normaal.

Door overvloedig vaginaal bloedverlies kan bloedarmoede ontstaan; dit gebeurt meestal pas na maanden.

Hoe kunt u abnormaal vaginaal bloedverlies herkennen?

U heeft tijdens de menstruatie meer vaginaal bloedverlies dan u gewend bent, of u heeft onregelmatig vaginaal bloedverlies. Soms heeft u wat meer pijn dan anders.

Wat kunt u zelf doen bij abnormaal vaginaal bloedverlies?

Probeer te bedenken wat de oorzaak zou kunnen zijn van de verandering. Als de menstruatie erg onregelmatig is, of als u erg hevig vloeit, neem dan contact op met uw huisarts.

Neem ook contact op met uw huisarts bij vaginaal bloedverlies in de menopauze.

Klik hier voor meer informatie in de patiëntenbrieven van het Nederlands Huisartsen Genootschap over vaginaal bloedverlies na de overgang.

Welke geneesmiddelen kunnen worden gebruikt bij abnormaal vaginaal bloedverlies?

Progestageenhormonen

Progesteron is een natuurlijk vrouwelijk geslachtshormoon. Progestageenhormonen hebben ongeveer dezelfde werking als het natuurlijke progesteron. Het regelt samen met oestrogeenhormonen de menstruatiecyclus. Het hormoon kan een onregelmatige cyclus regelmatig maken en overvloedig bloedverlies verminderen. De bloeding is minder heftig, korter en minder pijnlijk dan een gewone menstruatie.

Voorbeelden: dydrogesteron, lynestrenol, medroxyprogesteron en norethisteron.

Anticonceptiepil

Naast het voorkomen van zwangerschap kan de anticonceptiepil ook worden gebruikt om onregelmatige menstruaties te reguleren en overvloedig bloedverlies tijdens de menstruatie te verminderen. De bloeding die in de stopdagen van de pil ontstaat, is geen echte menstruatie maar een onttrekkingsbloeding doordat de hoeveelheid hormonen in uw lichaam afneemt. De bloeding is minder heftig, korter en minder pijnlijk dan een gewone menstruatie.

Er zijn verschillende soorten anticonceptiepillen.

Eénfase anticonceptiepil

Bij de éénfasepil hebben alle tabletten of dragees gedurende de hele strip dezelfde samenstelling oestrogeen en progestageen. Eénfasepillen worden onderverdeeld in lichte en zware pillen. De lichte pillen bevatten minder oestrogeenhormonen en hebben hierdoor meestal minder bijwerkingen.

• Zeer lichte sub-30-pil: Bevat 20 microgram oestrogeen. Voorbeelden zijn Harmonet, Lovette, Meliane en Mercilon.
• Lichte sub-50-pil: Bevat 30-37,5 microgram oestrogeen. Voorbeelden zijn Cilest, Femodeen, Minulet, Marvelon, Microgynon 30, Stediril 30, Mini Pregnon, Ministat, Modicon, Neocon en Yasmin.
• Zware 50-Pil: Bevat 50 microgram oestrogeen. Voorbeelden zijn Microgynon 50, Neo Stediril, Neogynon 21 en Stediril-d.

Een andere indeling van de verschillende pillen is te maken naar de volgorde waarin ze ontwikkeld zijn. De zware 50-pillen zijn het eerst ontwikkeld en vallen hierdoor in de eerste generatie. De pillen van de tweede en derde generatie bevatten minder dan 50 microgram oestrogenen. De pillen van de derde generatie bevatten andere progestagenen dan de pillen van de eerste en tweede generatie.

De pillen van de derde generatie zijn de laatste jaren veel in het nieuws geweest, omdat ze een iets grotere kans op trombose geven dan de pillen van de tweede generatie.

Tweefasen anticonceptiepil

Bij de tweefasenpil hebben de pillen in de eerste helft van de strip een andere samenstelling dan in de tweede helft, herkenbaar aan de kleur. Door de wisselende samenstelling van de tweefasenpil wordt de natuurlijke verandering van de hormonen tijdens een menstruatiecyclus nagebootst.

De tweefasenpil kan worden onderverdeeld in:

• step-up-pil: alle pillen in de strip bevatten dezelfde hoeveelheid oestrogeen. De hoeveelheid progestageen is in de eerste fase laag en wordt verhoogd bij overgang van de eerste naar de tweede fase. Voorbeeld is Binordiol.
• sequentiepil: de eerste fase bestaat uit alleen oestrogeen, in de tweede fase wordt het progestageen toegevoegd. Voorbeelden zijn Ovidol en Ovanon.
• overig: beide fasen bestaan uit oestrogeen en progestageen. De hoeveelheid oestrogeen wordt verlaagd bij overgang van de eerste naar de tweede fase. De hoeveelheid progestageen wordt verhoogd bij de overgang van de eerste naar de tweede fase. Voorbeeld is Gracial.

Driefasen anticonceptiepil

Bij de driefasenpil hebben de pillen in de strip drie verschillende samenstellingen, herkenbaar aan de kleur. Door de wisselende samenstelling van de driefasenpil wordt de natuurlijke verandering van de hormonen tijdens een cyclus nagebootst. De hoeveelheid progestageen wordt verhoogd bij overgang van de eerste naar de tweede fase en van de tweede naar de derde fase. De hoeveelheid oestrogeen is in de tweede fase verhoogd of is in alle fasen dezelfde.

Voorbeelden zijn Trigynon, Trinordiol, Tri-Minulet, Trinovum en Triodeen.

Ontstekingsremmende pijnstillers

Ontstekingsremmende pijnstillers, ook wel NSAID's genoemd, verminderen naast de pijn ook de hoeveelheid bloedverlies tijdens de menstruatie met ongeveer een kwart.

Voorbeelden zijn: ibuprofen en naproxen.

Menopauze-preparaten

Menopauze preparaten bevatten een oestrogeenhormoon en een progestageenhormoon. In de periode voorafgaand aan de menopauze kan de menstruatie onregelmatig zijn, heviger zijn en langer duren. Menopauze-preparaten regelen een onregelmatige cyclus in de periode vlak voor de menopauze en verminderen overvloedig bloedverlies.

Voorbeelden: Trisequens (forte), Kliogest, Activelle en Cyclocur.