Versiedatum: september 2001
Deze patiëntenbrief is bedoeld als ondersteuning van het consult door de huisarts. De huisarts geeft de brief mee aan patiënten met de betreffende ziekte of aandoening. De tekst gaat ervan uit dat de patiënt al door de huisarts is gezien en dat de informatie uit de brief is besproken.
De adviezen in de brief gelden alleen voor mensen bij wie de diagnose is gesteld. De informatie dient niet als vervanging van een consult door de huisarts. Bedenk bij het lezen dat uw gezondheidssituatie anders kan zijn dan in de teksten wordt beschreven.
Overgewicht
Overgewicht is voor veel mensen een probleem. Waarom de ene mens sneller dik wordt dan de ander, is niet duidelijk. Erfelijkheid, de stofwisseling, voeding en de hoeveelheid lichaamsbeweging spelen een rol. Ook de persoonlijke omstandigheden zijn van invloed. Sommige mensen eten te veel bij verdriet of problemen. Een te hoog gewicht is slecht voor uw gezondheid. Het verhoogt de kans op hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten, suikerziekte of gewrichtsklachten.
Zelf meten
Er is een eenvoudige manier om na te gaan of bij u sprake is van overgewicht. Meet met een centimeter de omtrek van uw taille. Dit is het punt midden tussen de onderkant van de onderste rib en de bovenkant van het bekken.
Bij vrouwen is er sprake van overgewicht als de omtrek van de taille groter is dan 80 cm, bij mannen als deze groter is dan 94 cm. Probeer dan verdere toename van uw lichaamsgewicht te voorkomen. Zijn er risicofactoren voor uw gezondheid zoals hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten of diabetes, dan krijgt u bij overgewicht het advies af te vallen. Vrouwen met een taille van meer dan 88 cm en mannen met een taille van meer dan 102 cm wordt zonder meer aangeraden af te vallen, dus ook als er geen andere risicofactoren voor uw gezondheid zijn. Een gewichtsvermindering van 5 tot 10% levert vaak al flinke gezondheidswinst op en is doorgaans goed haalbaar.
Artsen gebruiken als maat vaak de Quetelet index: het lichaamsgewicht (kg) gedeeld door de lichaamslengte in het kwadraat (m²). Bij meer dan 27 kg/m² is er sprake van overgewicht.
Adviezen
Een gezonde leefstijl is voor iedereen van belang. Daarbij hoort regelmatige lichaamsbeweging, gezonde voeding en niet roken. Let bij overgewicht vooral op de volgende punten:
Neem voldoende lichaamsbeweging
Bij overgewicht is lichaamsbeweging van extra belang voor uw gezondheid. Zorg iedere dag voor minimaal een halfuur extra lichaamsbeweging. Niet alleen een stevige wandeling maar ook zwemmen, huishoudelijke activiteiten zoals de ramen zemen of tuinieren helpen. Neem de trap in plaats van de lift, stap een halte eerder uit de bus of tram of parkeer uw auto een eindje van de plaats van bestemming. Alle kleine beetjes extra lichaamsbeweging helpen. Daardoor verbetert u uw stofwisseling en uw conditie, traint u uw spieren en voelt u zich uiteindelijk fitter.
Eet gezond
Om af te vallen en verdere gewichtstoename te vermijden, is het nodig dat u anders gaat eten. Eet gevarieerd en in de juiste hoeveelheden, dan krijgt u alle voedingstoffen binnen die u nodig heeft. Gebruik gemiddeld per dag:
- 8-12 glazen (11/2 liter) vocht (zoals water, koffie en thee zonder suiker, vruchtensap en 'light'-frisdrank), waarvan 2-3 glazen magere of halfvolle melk(producten) (300-450 ml);
- 5-7 sneden bruin- of volkorenbrood, dun besmeerd met (dieet)halvarine;
- 1-2 plakken 20+ of 30+ kaas (20-40 gram);
- 1-2 plakjes magere vleeswaren (15-30 gram);
- 2 porties fruit (200 gram);
- 3-5 aardappelen (150-250 gram) of 2 opscheplepels gekookte rijst (125-175 gram) of 3 opscheplepels pasta of peulvruchten (125-175 gram);
- 3-4 opscheplepels groenten (150-200 gram);
- 1 stukje mager vlees (100 gram rauw) of vervang dit door vis, gevogelte, ei of een plantaardig product zoals tahoe of tempeh;
- 1 eetlepel (15 gram) (dieet)margarine, vloeibaar bak- en braadvet of olie voor de bereiding van de warme maaltijd.
Probeer u te houden aan de aanbevolen hoeveelheden. Het lijkt veel, maar als u minder eet bent u sneller geneigd om toe te geven aan de 'lekkere trek'. Uiteindelijk krijgt u dan meer calorieën binnen. Tijdelijk heel weinig eten heeft op de lange termijn geen effect. In het begin valt u wel wat af. Maar zodra u weer meer gaat eten, stijgt uw gewicht weer naar het oorspronkelijke peil of zelfs daarboven. Vitaminepillen en 'afslankpillen' zijn niet nodig.
Eet niet de hele dag door
Drie maaltijden per dag vormen een goede basis om alle voedingsstoffen binnen te krijgen. Eet hooguit vier maal per dag iets tussendoor. Geschikte tussendoortjes zijn biscuits, rijstwafels, popcorn, 'Japanse mix', zoute stokjes, stukjes bloemkool, tomaat, komkommer, radijs, bleekselderij of wortel.
Wees matig met alcohol
Een glaasje alcohol kan geen kwaad, maar drink niet meer dan twee glazen per dag en bij voorkeur niet dagelijks. Alcohol bevat veel calorieën.
Hoe gaat het verder?
Wanneer u de adviezen opvolgt, heeft u een goede kans om langzamerhand op een beter gewicht te komen en dit te behouden. Met een gezond lichaamsgewicht voelt u zich fitter en heeft u minder kans op hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten, suikerziekte en gewrichtsklachten.
Heeft u nog vragen?
Als u na het lezen van deze brief nog vragen heeft, dan kunt u daar bij een volgend contact op terugkomen.