Versiedatum: maart 2007
Deze patiëntenbrief is bedoeld als ondersteuning van het consult door de huisarts. De huisarts geeft de brief mee aan patiënten met de betreffende ziekte of aandoening. De tekst gaat ervan uit dat de patiënt al door de huisarts is gezien en dat de informatie uit de brief is besproken.
De adviezen in de brief gelden alleen voor mensen bij wie de diagnose is gesteld. De informatie dient niet als vervanging van een consult door de huisarts. Bedenk bij het lezen dat uw gezondheidssituatie anders kan zijn dan in de teksten wordt beschreven.
Wat is acne?
De huid bevat kliertjes die een vettige beschermende stof aanmaken: talg. De talg komt naar buiten via deze kliertjes. Als deze verstopt of ontstoken raken, ontstaan er puistjes. Dit noemen we acne. Vooral bij mensen tussen de vijftien en vijfentwintig komt acne voor, maar ook op latere leeftijd kan het optreden. Het is een onschuldige huidaandoening, die wel behoorlijk lastig kan zijn.
Wat zijn de verschijnselen?
Er ontstaan puistjes in het gezicht, op de rug, op de schouders of op de borst. Kenmerkend voor acne zijn de mee-eters (comedonen). Er komt een wit bultje op de talgklier. Dit is een ophoping van talg. Later kan dat puntje zwart worden. Wanneer de talgklier ontstoken raakt, ontstaat er een rood puistje met uiteindelijk vaak een gele puskop. Soms kan acne littekens geven.
Hoe ontstaat het?
Bijna iedereen krijgt in de puberteit puistjes. De een heeft er meer of langer last van dan de ander. Waarom weten we niet precies. Hormoonveranderingen tijdens de puberteit zorgen ervoor dat de talgkliertjes in de huid meer talg gaan aanmaken. En dat de opperlaag van de huid dikker wordt. Door te veel talg en huidschilfers kunnen de kliertjes verstopt raken. Er ontstaat een mee-eter, die vervolgens kan gaan ontsteken.
Bepaalde medicijnen (sommige steroiden, anti-epileptica en antidepressiva) kunnen de acne verergeren. Erfelijkheid speelt een kleine rol bij het ontstaan van acne.
Acne ontstaat niet door te weinig wassen, bepaalde voeding, snoep, roken, stress, zweten of seksuele gewoonten.
Adviezen
Laat je huid zoveel mogelijk met rust. Was je huid met lauw water. En dep de huid daarna voorzichtig droog. Overmatig wassen, een ruwe washand, wrijven en masseren is onverstandig. Het irriteert de huid en helpt niet.
Door uitknijpen, uitdrukken en krabben kunnen nieuwe puistjes en littekentjes ontstaan. Alleen open mee-eters kun je eventueel voorzichtig uitdrukken met de zijkant van je vingers (dus niet met je nagels). Of met een comedonen-quetscher (een minilepeltje met een gaatje in het midden, verkrijgbaar bij de drogist). Was voor het uitdrukken je huid met lauw water.
Gebruik liever geen make-up. Cosmetica kunnen stoffen bevatten die het ontstaan van acne bevorderen. Als je toch cosmetica gebruikt, kies dan producten op waterbasis. Ook reinigingscrèmes of haarwax (tegen kroeshaar) kunnen de acne verergeren. Een verband tussen voeding en acne is nooit aangetoond. Het volgen van een speciaal dieet heeft geen zin.
Ook zonlicht helpt niet tegen acne. In een vochtige omgeving (tropen) kan met zonlicht de acne zelfs verergeren. Of een hoogtezon helpt is onduidelijk.
Het kan zijn dat je je onzeker of ongelukkig voelt door al die puistjes. Of dat je je ervoor schaamt en er somber van wordt. Probeer er dan over te praten met iemand die je kent. Natuurlijk kan je ook op het spreekuur komen om erover te praten.
Middelen voor op de huid
Acne geneest uiteindelijk altijd vanzelf. De volgende middelen helpen de verschijnselen te verminderen:
Benzoylperoxide 5% (meestal als gel) helpt bij puistjes met roodheid en gele puskopjes. Benzoylperoxide werkt op drie manieren: Het gaat de verdikking van de bovenste huidlaag tegen, het remt de ontsteking én de groei van bacteriën. De gel kun je ‘s avonds, na wassen met lauw water, dun aanbrengen, en ‘s ochtends weer afwassen. In het begin van de behandeling kan je huid rood, branderig of schilferig worden. Verbetering zie je pas na een paar weken, geef dus niet te gauw op. De gel heeft een blekende werking op haren, textiel (kleren) en metaal (bril en sieraden). Vermijd intensief contact met zonlicht en UV straling.
Benzoylperoxide kan je bij de apotheek en de drogist kopen. Het middel wordt niet vergoed, ook niet met een recept.
Tretinoine in crème of lotion is verkrijgbaar in verschillende sterktes. Het helpt bij mee-eters (met witte of zwarte puntjes) en bij puistjes met roodheid en gele puskopjes. Als je huid erg gevoelig reageert, neem je een minder sterke crème of lotion. Breng het middel ‘s avonds op de droge huid aan. Bij een gevoelige huid maar eens per twee dagen. Ook hierbij kan het weken duren voordat je enige verbetering ziet. Als je dit middel gebruikt, moet je voorkomen dat je zwanger wordt. Tijdens zwangerschap en borstvoeding mag je dit middel niet gebruiken.
Tretinoine is alleen op recept verkrijgbaar. Een nieuw middel dat hierop lijkt is adapaleen.
Hoe gaat het verder?
De behandeling van acne gaat stapsgewijs. Het is belangrijk dat je de behandeling volhoudt. Vier tot zes weken nadat je gestart bent met benzoylperoxide of tretinoine (of adapaleen),bekijken we hoe het gaat. Maak daarvoor een afspraak. Zo nodig nemen we dan volgende stappen.
Heeft u nog vragen?
Als u na het lezen van deze brief nog vragen heeft, dan kunt u daar bij een volgend contact op terugkomen.